Ukrayna’dan Hindistan’a, Kazakistan’dan Moldova’ya farklı pazarlardan turizm profesyonelleri 2025 sezonuna dair değerlendirme ve beklentilerini paylaşıyor. Değişen seyahat alışkanlıkları, trendler, endüstri riskleri, turist profilleri, dijitalleşmenin rolü ve B2B iş birlikleri hakkında düşüncelerini sorma fırsatı bulduğumuz uzmanlarımızın görüşlerine göz atalım.

Özbekistan Özel Turizm Kuruluşları Derneği: Misafirperverlik Endüstrisinde 26 Yıllık Gelişim

Son çeyrek yüzyılda, Özbekistan Özel Turizm Kuruluşları Derneği (ÖTKD), ülkenin turizm sektörünün başlıca itici güçlerinden biri haline geldi. 1998 yılında hükümet desteğiyle kurulan dernek, bugün büyük tur operatörlerinden aile işletmesi konaklama tesislerine kadar 300’ün üzerinde sektörel katılımcıyı bir araya getirerek bütünleşik bir profesyonel ekosistem oluşturuyor.

Derneğin temel faaliyet alanları; üyelerinin haklarını savunmak, insan kaynağı gelişimini desteklemek ve Özbekistan’ın turizm potansiyelini uluslararası alanda tanıtmaktır. Son 7 yılda 5.000’den fazla sektör profesyoneli, ÖTKD’nin eğitim programlarından geçti. Düzenli olarak gerçekleştirilen atölyeler, web seminerleri ve uluslararası staj programları, sektör temsilcilerinin güncel trendleri yakından takip etmesini sağlıyor.

Sürdürülebilir turizme yönelik projelere özellikle önem veriliyor. 2024 yılında USAID desteğiyle yürütülen kapsamlı bir bölgesel proje kapsamında; konaklama tesisleri için bir sertifikasyon sistemi geliştirildi, misafirhaneler için yıldız sınıflandırması uygulamaya konuldu, Orta Asya çapında sınır ötesi tur paketleri oluşturuldu ve KOBİ sahiplerine dijital beceriler kazandırıldı.

TashkentTravelMart-2024: Profesyonel Diyalogda Yeni Bir Seviye

Yılın öne çıkan etkinliklerinden biri, 25 ülkeden temsilcileri bir araya getiren uluslararası TashkentTravelMart fuarı oldu. Etkinlik kapsamında düzenlenen TRAVELHUB Uzbekistan konferansı ise turizm sektörünün dijital dönüşümüne odaklanarak büyük ilgi gördü. İki günlük B2B görüşmeler sonucunda 150’den fazla umut vadeden anlaşmaya imza atıldı.

“Modern turizm, derinlemesine dijitalleşme olmadan artık düşünülemez,” diyor ÖTKD yetkilileri. “Yapay zekâ çözümlerinin benimsenmesi, süreçlerin otomasyonu ve dijital yetkinliklerin geliştirilmesi, rekabetçi kalmak için artık vazgeçilmez.”

26 yıllık faaliyet süresince ÖTKD yalnızca Özbek turizm sektörünü güçlendirmekle kalmadı, aynı zamanda bölgesel düzeyde profesyonel diyalogu da niteliksel olarak bir üst seviyeye taşıdı. Derneğin gelecek vizyonu; dijital teknolojilerin daha fazla entegrasyonu ve sektörel insan kaynağının geliştirilmesi üzerine kurulu.

---

2025 Turizm Sezonu: Tunus’tan Bir Bakış

Yirmi yıllık turizm tecrübesine sahip Wave Travel Ajansı Direktörü Fathi Mrad, mevcut sezona dair uzman görüşlerini bizlerle paylaşıyor. Kendisinin aktardığına göre, 2025’in en çok tercih edilen üç destinasyonu Türkiye, Tayland ve alternatif turizm, iş seyahatleri ve kültürel geziler için eşsiz olanaklar sunan Tunus oldu.

Sezonun temel zorlukları arasında vize kısıtlamaları özellikle öne çıkıyor. Mrad, bu kısıtlamaları zorluk derecesi açısından 10 üzerinden 10 olarak değerlendiriyor. Direkt uçuşlara getirilen geçici sınırlamalar da acentelerin çalışma sistemini etkiliyor. Buna rağmen havayolu taşımacılığında bir eksiklik gözlemlenmiyor ve çevrimiçi seyahat platformlarının etkinliği ise orta seviyede seyrediyor.

Müşteri portföyü analizine göre, turistlerin büyük çoğunluğu fiyat ile kalite arasında en iyi dengeyi arıyor ve makul bir uzlaşının değerini biliyor. Yaklaşık %60’ı kaliteli hizmet için belirli bir bütçe dâhilinde ödeme yapmaya hazır. Yalnızca en düşük fiyatı hedefleyen ya da VIP hizmet talep eden müşteri oranı ise oldukça düşük.

Bu sezon başarılı olabilmek için Fathi Mrad birkaç önemli unsura dikkat çekiyor. Otel yöneticileriyle kişisel ilişkiler öncelikli önem taşıyor, çünkü bu sayede müşteri talepleri hızlıca çözülebiliyor. Personelin eğitim platformları ve web seminerleri aracılığıyla sürekli olarak gelişimi de aynı derecede önemli. Dijital pazarlamaya da özel önem veriliyor. Listenin sonunda ise sektörel en iyi uygulamaların paylaşılabildiği B2B platformlarında profesyonel etkileşim geliyor.

“Bugün turizmde başarı, gelenek ile yeniliğin dengeli bir şekilde harmanlanmasına bağlı,” diyor Fathi Mrad. “Müşterilere kusursuz hizmet garantisi vermenin tek yolu bu.”

---

2025 Turizm Sezonu: Gürcistan’dan Bir Bakış

20 yıllık sektör tecrübesine sahip Gürcü tur operatörü Novatour’un yöneticisi Mamuka Jikia’ya göre, 2025 sezonu belirgin bazı eğilimlerle öne çıkıyor. Geleneksel destinasyonlar liderliğini sürdürmeye devam ediyor: turistler Türkiye’de plaj tatillerini, Mısır’ın güneşini, tarihi zenginlikleriyle Yunanistan’ı, lüks BAE’yi ve egzotik Maldivler’i tercih ediyor.

Ancak 2025 sezonu bazı zorluklarla da karşı karşıya. Ulaşım kısıtlamaları —uçuş sayısındaki azalma ve alışılmış rotalardaki değişiklikler— ciddi sorunlara neden oluyor. Vize süreçleri de ciddi bir engel haline gelmiş durumda; pek çok ülke vize koşullarını sıkılaştırdı ve işlem sürelerini uzattı. Buna ek olarak, büyük online seyahat platformlarıyla artan rekabet, seyahat acenteleri ve tur operatörlerinden hizmet kalitesine daha fazla odaklanmalarını gerektiriyor.

Günümüz turistleri dört ana gruba ayrılıyor: %10’u VIP müşteriler, %50’si kaliteyi önemseyen ancak bütçesi sınırlı olanlar, %25’i fiyat-kalite dengesini arayanlar, %15’i ise yalnızca en düşük fiyata odaklanan, konfordan ödün vermeye hazır olanlar.

Bu koşullarda başarılı olabilmek için Mamuka Jikia üç temel alana odaklanılmasını öneriyor. Öncelikle, sektörel etkinliklere katılım yoluyla sürekli eğitim ve mesleki gelişim büyük önem taşıyor. İkinci olarak, tur operatörlerinin potansiyelini önemli ölçüde artıran B2B platformlarının daha etkin kullanılması gerekiyor. Son olarak, partner acentelere yönelik etkili teşvik programlarının geliştirilip uygulanması büyük fayda sağlayacaktır.

Mamuka Jikia’nın vurguladığı gibi, hızla değişen turizm pazarında istikrarlı başarı ancak güncel bilgiye ve güvenilir iş ortaklıklarına dayalı bir stratejiyle mümkün.

---

2025 Turizm Sezonu: Gerçekler ve Perspektifler

Reda Ammar, Sahra turları ve kültürel geziler konusunda uzmanlaşmış, 20 yıllık deneyime sahip bir turizm profesyoneli. Touring Voyages Algerie şirketinde Satış ve Pazarlama Müdürü olarak görev yapan Ammar, zengin kültürel mirası ve etkileyici Sahra deneyimlerini ustalıkla harmanlayan eşsiz bir destinasyon olarak Cezayir’in tanıtımını aktif şekilde yürütmektedir.

Sahip olduğu uzmanlık, günümüz turistlerinin beklentilerini ve pazar eğilimlerini doğru analiz etmesine olanak tanımaktadır. 2025 yılı itibarıyla sektör, değişen ekonomik koşullara ve seyahatseverlerin yeni taleplerine hızla uyum sağlayarak istikrarlı bir büyüme sergilemektedir.

Artan rekabete rağmen Cezayir, kültürel zenginliği ve büyüleyici Sahra manzaralarıyla cazibesini korumaktadır. Ancak günümüzde pazarda başarı elde etmek, ürünlerin sürekli olarak yenilenmesini zorunlu kılmaktadır. Öne çıkan temel eğilimlerden biri, tarihi gezilerin macera odaklı aktivitelerle birleştirildiği kombine tur paketlerinin hazırlanmasıdır.

Günümüz koşullarında güvenilir B2B iş birlikleri her zamankinden daha büyük önem taşımaktadır. Oteller ve yerel operatörlerle sürdürülen karşılıklı faydaya dayalı işbirlikleri, acentelere müşterilerine özel fırsatlar ve esnek fiyatlar sunma imkânı sağlamaktadır. “Kazan-kazan” stratejisi artık sadece popüler bir kavram değil, sürdürülebilir bir iş modeli için zorunluluktur.

2025 yılında dijital pazarlama da yeni bir boyuta ulaşmıştır. Klasik reklam araçlarının yanı sıra sanal turlar, yapay zekâ destekli seyahat danışmanları ve kişiselleştirilmiş gezi önerileri giderek daha büyük rol oynamaktadır. Trend takibi, güçlü ortaklıklar ve yaratıcı dijital çözümler, başarının üzerine kurulduğu üç temel yapı taşıdır. Hızlı dönüşüme açık olan acenteler yalnızca yoğun rekabet ortamında ayakta kalmakla kalmıyor, aynı zamanda sektörün yeni standartlarını da belirliyor.

---

28 yıllık turizm tecrübesine sahip olan “Last Minute Tours LLC” (Сеть Магазинов Горящих Путевок) Genel Müdürü Sergey Agafonov, 2025 sezonunu değerlendiriyor. Gözlemlerine göre, geleneksel üçlü liderlik sıralamasını koruyor: Türkiye sağlam bir şekilde birinci sırada yer alırken, iç turizm (Rusya) ve Mısır ikinci ve üçüncü sırayı paylaşıyor.

Sezonun başlıca riskleri, yaptırımların devam eden etkileriyle bağlantılı. Ancak havayolu taşımacılığı durumu giderek istikrar kazanıyor. Vize süreci ise daha katı hale gelmiş durumda – başvurular yaklaşık bir ay sürüyor ve vizeler yalnızca seyahat tarihlerini kapsayacak şekilde veriliyor.

Bu sezonun dikkat çeken bir özelliği de turizm pazarına yeni oyuncuların—bankalar ve çevrimiçi pazar yerlerinin—girmesi oldu. Ancak bu yeni girişimcilerin, paket turların toplu satışında gereken profesyonellikten yoksun olmaları nedeniyle ciddi bir başarı elde ettikleri söylenemez. Bugünün kitlesel turisti hâlâ en iyi fiyat-kalite dengesini arıyor; VIP segment ise varlığını sürdürüyor.

Hızla değişen turizm sektöründe başarılı olabilmek için ajansların bütüncül bir yaklaşım benimsemesi gerekiyor. Otel temsilcileriyle doğrudan temas kurmak ve bu ilişkileri sürdürmek, karşılaşılan sorunların hızlıca çözülmesini sağlıyor. Sürekli mesleki gelişim son derece önemli. Günümüz koşulları, sosyal medyadan hedefli reklamlara kadar uzanan dijital araçların etkin kullanımını zorunlu kılıyor. HelloOtel gibi özel platformlar üzerinden B2B alanında gelişim sağlamak, yeni işbirlikleri ve profesyonel büyüme için büyük fırsatlar sunuyor.

Uzmanın görüşüne göre, tüm bu değişimlere rağmen turizm sektörünün temel ilkeleri değişmiyor: profesyonellik, müşteri odaklılık ve yeni koşullara uyum sağlama yeteneği.

---

2025 Turizm Sezonunda Kırgızistan: Yeni Fırsatlar

Kırgızistan Turizm Geliştirme Destek Fonu’nun baş uzmanı Aizhan Amangeldieva, 2025 yılının ülkenin turizm sektörü için dönüm noktası olduğunu belirtiyor. Mevcut sezon, özel ilgi alanlarına yönelik tatil türlerine olan ilginin istikrarlı biçimde arttığını gösteriyor. Büyük İpek Yolu boyunca düzenlenen kültürel keşif turları ve göçebe geleneklerini tanıtıcı programlar yıl boyunca yoğun talep görüyor. Mevsimsel faaliyetler ise şu şekilde dağılıyor: trekking ve dağcılık (nisan–ekim), plaj tatili (mayıs–eylül), kayak turları (aralık–mart).

Sektörün en büyük sorunu hâlâ ulaşım imkânlarının sınırlılığı (10 üzerinden 6 puan) ve bu durum özellikle uzak bölgelerde daha da hissediliyor. Buna karşın, vize rejimi oldukça esnek ve uçuş bağlantıları istikrarlı seyrediyor.

Bugün turistlerin büyük çoğunluğu (%70), fiyat-kalite dengesini gözeterek hizmet almayı tercih ediyor. Ayrıca %40’ı konfor ve özgün deneyimler için daha fazla ödeme yapmaya hazır. Premium müşteri oranı %30 iken, %20’lik bir kesim daha ekonomik alternatifleri seçiyor.

2025 sezonunun odak noktaları arasında sektörler arası iş birliklerinin güçlendirilmesi, VIP müşterilere özel kişiselleştirilmiş hizmetlerin sunulması, sosyal medyada aktif tanıtım çalışmaları ve ekolojik dengeyi koruma öncelikli yer alıyor. Otellerle doğrudan temas ve geleneksel (yüz yüze) eğitim yöntemlerine verilen önem de dikkat çekiyor. Sektör deneyimlerinin paylaşımı adına B2B işbirlikleri de hızla gelişiyor.

“Kırgızistan eşsiz turizm ürünleri sunuyor,” diyor Aizhan Amangeldieva. “Bizim görevimiz, altyapı gelişimiyle doğal mirasın korunması arasında dengeyi sağlayabilmek.”

---

2025 Turizm Sezonu: Güney Destinasyonlarının Gerçekleri

20 yılı aşkın turizm tecrübesine sahip satış müdür yardımcısı Natalia Gamenko’ya göre, 2025 yılında güney havaalanlarından hareket eden turistler arasında geleneksel destinasyonlara olan talep devam ediyor: Türkiye, Mısır, BAE ve Tayland hâlâ en çok tercih edilen yerler arasında. Bu sezonun yeniliği ise, Güney Federal Bölgesi’nden turistler arasında olumlu geri dönüşler alan Sri Lanka oldu. Moskova çıkışlı seyahatlerde ise Maldivler, Endonezya, Çin ve diğer egzotik destinasyonlar rağbet görüyor.

2025 sezonu, birtakım risklerle birlikte geliyor: yetersiz uçuş kapasitesi, elverişsiz aktarmalı seferler, çok sayıda uçuş iptali (özellikle FlyDubai’nin yılbaşındaki iptalleri dikkat çekti) ve vize kurallarının sıkılaştırılması gibi zorluklar öne çıkıyor. Kıbrıs ve Avrupa ülkeleri dâhil olmak üzere pek çok ülke giriş kurallarını ciddi şekilde zorlaştırdı. Bu etkenler, seyahat acenteleri için oldukça karmaşık bir çalışma ortamı yaratıyor.

Sezonun dikkat çeken bir diğer özelliği ise büyük online seyahat platformlarının ortaya çıkması. Ancak şu an için bu platformların piyasadaki etkisi sınırlı. Çoğu turist hâlâ profesyonel seyahat acentelerine güveniyor ve onların sunduğu bireysel yaklaşımı takdir ediyor.

Müşteri verilerinin analizi, günümüz turistlerinin birkaç kategoriye ayrıldığını gösteriyor. Yaklaşık %20’si premium hizmetler için ödeme yapmaya hazır VIP müşterilerden oluşuyor. %60’lık kesim ise fiyat-performans dengesini arayan kitleyi oluşturuyor. Geri kalan %20 ise “fiyat-kalite” prensibini anlayan, bütçe dostu tekliflere yönelen müşterilerden oluşuyor. Sadece en düşük fiyatı arayan müşteri tipi ise çok nadiren görülüyor.

Mevcut koşullarda seyahat acentelerinin etkin çalışabilmesi için otelcilerle doğrudan bağlantılarını geliştirmeleri, personel eğitimine yatırım yapmaları, dijital teknolojileri uygulamaları, sektör içi B2B iletişim kanallarını kullanmaları ve online formatları geleneksel tanıtım turlarıyla birleştirmeleri gerekiyor.

---

2025 Turizm Sezonu: Gerçekler ve Perspektifler

25 yıllık sektör deneyimine sahip FAETON Line Seyahat Acentesi’nin Moskova merkezli Genel Müdürü Ekaterina Egorova, 2025 turizm sezonuna ilişkin güncel değerlendirmelerini paylaşıyor.

Egorova’ya göre geleneksel destinasyonlar olan Türkiye, Mısır ve BAE bu yıl da liderliklerini sürdürüyor.

Sezonun başlıca riskleri şu şekilde sıralanıyor: Vize zorlukları (7/10): Seyahat planlamasını zorlaştıran sıkılaşan giriş kuralları, Uçuş kısıtlamaları (6/10): Hâlâ istikrarsız olan uçuş tarifeleri, tur operatörleri için önemli bir sorun, Dijital agregatörlerin baskısı (5/10): Dijital devlerin geleneksel acenteler üzerindeki rekabet baskısı artıyor.

Buna karşın, 2025 sezonunun sevindirici gelişmelerinden biri de taşıma yetersizliği sorunlarının neredeyse tamamen ortadan kalkmış olması (1/10).

Günümüz gezginleri son derece seçici davranıyor. Sadece %3’lük bir kesim VIP segmentte yer alırken, büyük çoğunluğu fiyat ve kalite dengesine önem veren bilinçli turistlerden oluşuyor. Turistlerin yalnızca %10’u, hizmet kalitesini göz ardı ederek tamamen düşük fiyat odaklı karar veriyor.

Egorova, otel yöneticileriyle doğrudan iletişimin önemini özellikle vurguluyor; bu sayede sahada oluşabilecek sorunlar hızlıca çözülebiliyor. Başarı için, özellikle genç çalışanlara yönelik webinar ve atölye çalışmaları yoluyla sürekli personel eğitimi şart hale gelmiş durumda. Dijital tanıtım faaliyetleri de büyük önem taşıyor; reels ve story gibi içeriklerle etkileşim sağlanıyor. Ayrıca, HelloOtel gibi B2B platformlarda aktif olmak, bilgi paylaşımını destekliyor ve iş geliştirme adına yeni fikirler ortaya çıkarıyor.

---

Azerbaycan Turizm Bürosu Rusya Temsilciliği Genel Müdürü Jalal Ismailov’dan 2025 Sezonu Analizi

Mevcut verilere göre 2025 sezonunda plaj tatili hâlâ turist tercihleri arasında liderliğini koruyor. Azerbaycanlı turistler için net bir ilk üç destinasyon şekillenmiş durumda: Türkiye tartışmasız liderliğini sürdürürken, ikinci sırada kültür turizmi ve tarihî bağları sayesinde Rusya yer alıyor. Üçüncü sıradaysa, coğrafi yakınlığı ve Karadeniz kıyısındaki tatil köyleriyle Gürcistan bulunuyor. Avrupa’da Sırbistan ve Karadağ, Asya’da Kazakistan ve Özbekistan, Orta Doğu’da ise Katar gibi destinasyonlara olan ilginin de giderek arttığı gözlemleniyor.

Rusya ile Azerbaycan arasındaki ulaşımda ise yoğun bir trafik söz konusu: AZAL, Bakü-Moskova hattında haftada 28 uçuş gerçekleştirirken, Aeroflot haftalık 14 sefer düzenliyor. Ayrıca Yekaterinburg, St. Petersburg, Tümen ve diğer Rus şehirlerinden de uçuşlar mevcut. Vize rejimi ise oldukça esnek: Azerbaycanlıların en çok tercih ettiği destinasyonlar olan Türkiye, Gürcistan ve Rusya için vize gerekmiyor.

Bu sezonda, dijital seyahat platformları (aggregator) ile acenteler arasındaki rekabet devam ediyor. Dijital platformlar hacim ve özel şartlar sayesinde öne çıkarken, acenteler hizmet kalitesi ve hızlarıyla fark yaratıyor.

Azerbaycan, VIP misafirlerden transit yolculara kadar oldukça çeşitli turist profillerini ağırlıyor. Ancak döviz kuru dalgalanmalarına karşı en dayanıklı grup premium segment oluyor.

2025 sezonunda seyahat acenteleri; web seminerleri ve konferanslarla kendilerini sürekli geliştirmekte, dijital araçları aktif olarak kullanmakta ve otel ile tur operatörleriyle olan B2B ortaklıklarını güçlendirmektedir. Bu yılın başarı faktörlerini ise profesyonel esneklik, derin uzmanlık ve gelenek ile yeniliği bir arada yürütebilme becerisi oluşturuyor.

---

2025 Turizm Sezonu: Bir Uzmandan Güncel Görünüm

Turizm sektöründe 18 yıllık deneyime sahip olan Dorogoby Ltd. Şti.’nin Genel Müdür Yardımcısı Yury Makarevich, bu sezonla ilgili gözlemlerini paylaşıyor. Orta ve Ege Denizi kıyılarındaki tatil beldeleriyle Türkiye, tartışmasız şekilde talebin lideri konumunda. Geçtiğimiz yılın dikkat çeken yeni destinasyonu El-Alameyn’deki “Mısır Maldivleri” ise tekrar gelen turist sayısında rekor kırarak büyük ilgi görüyor. BAE, Katar ve klasik Mısır tatil köyleri ise her zamanki gibi popülerliğini koruyor.

Belarus’ta ana uçuş programı, Türkiye, BAE, Mısır ve diğer ülkelere uçuşlar sunan Belavia havayolu tarafından sağlanıyor. Ek seçenek olarak Flydubai, Dubai’ye direkt ve aktarmalı egzotik destinasyonlara uçuşlar gerçekleştiriyor. Uçuş riskleri minimum seviyede olduğu için turistlerin asıl endişesi tatil beldelerindeki hava koşulları oluyor.

Belaruslu turistler ağırlıklı olarak çocuk dostu altyapıya sahip aile tatillerini tercih ediyor. İyi hizmet sunan orta fiyat segmentindeki oteller satış lideri konumunu korurken, aynı zamanda niş turizm ürünlerine olan ilgi de artıyor. Kısa yaz sezonu nedeniyle kaliteli plaj tatilleri özellikle rağbet görüyor.

Tur acentelerinin başarılı olabilmesi için hâlâ otel yöneticileriyle doğrudan iletişim kurması, beklenmedik durumlara hızlı çözüm üretebilmesi, sürekli eğitimle ürün bilgisini derinleştirmesi ve HelloOtel platformu gibi profesyonel etkinliklere katılımı kritik önemde. Ayrıca dijital tanıtım araçlarının etkili kullanımı da başarı için vazgeçilmez hale gelmiş durumda.

B2B segmentinde çalışmak, profesyonel gelişim ve meslektaşlarla deneyim paylaşımı açısından yeni fırsatlar sunuyor. Modern turizm, geleneksel yöntemlerle yenilikçi çözümlerin bir arada kullanıldığı bütünsel bir yaklaşım gerektiriyor.

---

25 yıllık deneyime sahip bir turizm uzmanı olan Alla Glyva, Turbar Lounge’un kurucusu, koç ve içerik üreticisi olarak 2025 yılı seyahat pazarını analiz ediyor.

Ukraynalı turistler için son dönemde Kişinev çıkışlı turlar uygun fiyatları nedeniyle cazip hale geldi. Ancak bu turlar bazı zorluklar da barındırıyor: düşük maliyetli havayolu firmalarında sık yaşanan uçuş ertelemeleri ve acil kalkışlar sırasında yaşanan aktarma problemleri gibi.

Avrupa destinasyonları da bazı dezavantajlara sahip. Pek çok turist, düşük maliyetli havayollarının sabit olmayan fiyatları ve sıkı bagaj sınırlamaları ile karşılaşıyor. Ayrıca Avrupalı tur operatörleriyle çalışmak genellikle daha düşük komisyonlar anlamına geliyor, bu da acenteler için bu bölgeleri daha az kârlı hâle getiriyor.

Yurtdışında yaşayan Ukraynalılarla çalışmak da ayrı bir zorluk. Bu kişiler genellikle turları euro cinsinden ödemek istiyor ancak özellikle Ukrayna’da FOP (bireysel girişimci) olarak faaliyet gösteren acenteler teknik olarak bu imkanı sunamayabiliyor. Bu durum da potansiyel müşteri kitlesini daraltıyor.

Otobüs turları hâlâ uygun maliyetleri ve kolay organizasyonu nedeniyle popülerliğini koruyor: yolcunun tek yapması gereken bir şehirde otobüse binip diğerinde inmek. Ancak bu formatın bazı önemli dezavantajları da var:

– Çok uzun süren yolculuklar, en dayanıklı gezginleri bile yorabiliyor;

– Sınır geçişlerinde oluşan uzun kuyruklar, gecikmeler ve ek kontroller;

– Teknik arızalar nedeniyle seyahatin iptal edilme riski;

– Özellikle düşük bütçeli turlarda, uçak yolculuklarına kıyasla daha az konfor.

Tüm bu olumsuzluklara rağmen, özellikle bütçeye duyarlı turistler arasında otobüs turlarına olan ilgi sürüyor.

Pandemi dönemi dijitalleşme sürecini hızlandırdı: video içerikler satışların ana aracı haline geldi. Kısa videolar (Reels, TikTok) izleyicileri içine çekiyor, YouTube incelemeleri turları detaylı şekilde tanıtıyor ve canlı yayınlar adeta oradaymış hissi yaratıyor. Başarının kilit noktası ise uzmanlık: derin bilgi ve enerjik sunum, izleyicinin güvenini kazanıyor ve tam da sizden satın almak istemesine yol açıyor.

---

Son dönemde Azerbaycan’ın turizm sektörü ciddi zorluklarla karşı karşıya kaldı. Hindistan ile Pakistan arasında ve İsrail ile İran arasında yaşanan askeri çatışmalar, ülkeye gelen turist akışının yaklaşık %40 oranında azalmasına neden oldu. Bu durumu daha da zorlaştıran bir diğer unsur ise, bu ülkelerden ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden yapılan birçok direkt uçuşun iptal edilmesi oldu. Bu gelişmeler, seyahat imkanlarını önemli ölçüde kısıtladı. Ancak tüm bu zorluklara rağmen Azerbaycan bazı rekabet avantajlarını korumaya devam ediyor. Bunların başında da dünyadaki en kullanıcı dostu sistemlerden biri olan asanvisa.az online platformu üzerinden sunulan kolaylaştırılmış vize prosedürü geliyor.

Turizmin gelişiminde önemli bir unsur da, seyahat acenteleriyle güvenilir tur paketi satış platformları arasındaki iş birliği. Bu tür bir yaklaşım, turistlerin karşılaşabileceği beklenmedik durumlara karşı riskleri en aza indirirken; acentelere de istikrarlı gelir kaynakları sağlıyor. Bu durum özellikle fiyat-performans dengesine önem veren bütçe odaklı turizm segmentinde büyük önem taşıyor. Örneğin, Atlas Hotel Baku tam da bu hedef kitleye hitap ediyor — konfor arayan ama aynı zamanda bütçesini göz önünde bulunduran misafirler.

Seyahat acenteleri için otellerle yakın ilişki içinde olmak kritik bir öneme sahip. Güncel fiyatlar, renovasyonlar, özel kampanyalar ve fırsatlarla ilgili düzenli bilgi akışı, acentelerin müşterilerine en güncel ve avantajlı seçenekleri sunabilmesini sağlıyor. Rekabetin yoğun olduğu bir ortamda hız ve bilgi güvenilirliği başarıyı belirleyen ana faktörler arasında yer alıyor.

Küresel eğilimlere baktığımızda, 2025 yılında savaş bölgelerinden uzak destinasyonlara olan talebin arttığı gözlemleniyor. Turistler, güvenlik ve istikrar konusunda emin olabilecekleri Türkiye, Tayland ve Avrupa ülkeleri gibi destinasyonları tercih ediyor.

Sosyal medyanın günümüz turizminde oynadığı rol ise kesinlikle göz ardı edilemez. Bu platformlar yalnızca tanıtım aracı olarak değil, aynı zamanda etkili bir geri bildirim kanalı olarak da kullanılıyor. Sosyal medya sayesinde oteller hakkında anlık bilgi edinilebiliyor, gerçek misafir yorumları analiz edilebiliyor ve yapılan geri bildirimlere hızlıca yanıt verilebiliyor. Bu durum da müşteri güveni ve sadakatinin oluşturulmasında büyük bir rol oynuyor.

Oteller ve seyahat acentelerinin iş süreçlerinde B2B sistemler de özel bir yere sahip. Atlas Hotel Baku, bu kapsamda HelloOtel platformuyla aktif olarak çalışıyor ve bu sistem aracılığıyla Rusya, Belarus, Kazakistan ve Özbekistan’dan misafirler çekiyor. Şu anda bu sistemde yer alan Bakü’deki tek otel olma özelliği, Atlas Hotel’e önemli bir rekabet avantajı sağlıyor. B2B platformları artık turizm sektörünün ayrılmaz bir parçası haline gelmiş durumda ve bu sistemlerin önemi her geçen gün daha da artıyor. Bu alandaki başarının anahtarı ise, sistem sahipleri ve seyahat acenteleriyle sürdürülebilir ve güçlü ortaklıklar kurabilmekten geçiyor.

---

Rashida Shaikenova, Kazakistan turizm sektörünün önde gelen isimlerinden biri. Kazakistan Turizm Derneği (KTA) Direktörü ve Kazakistan Otelciler ve Restorancılar Derneği (KAGiR) Başkanı olarak turizm ve konaklama alanlarında geniş deneyime ve derin bir bakış açısına sahip. Bu yazıda Rashida Shaikenova, 2025 sezonuna dair profesyonel gözlemlerini bizlerle paylaşıyor, pazar risklerini değerlendiriyor ve seyahat acenteleri ile otelcilere yönelik pratik öneriler sunuyor. En çok talep gören destinasyonlar hangileri? Dijitalleşme oyunun kurallarını nasıl değiştiriyor? Günümüz turizm profesyonelleri hangi becerilere sahip olmalı?

Sektörün önde gelen uzmanlarından birinin görüşlerini bu özel röportajımızda okuyabilirsiniz.

2025 yılı, Kazakistan turizm pazarı için yeni bir dönüm noktasıdır. Çin Turizm Yılı ilanı, Asya’ya yönelik hem gelen hem giden seyahatleri güçlendirmiştir. 84 ülkeye uygulanan vizesiz seyahat ve açık semalar politikası ulaşım erişimini önemli ölçüde artırmış; ülkenin ana hava ulaşım merkezleri olan Nur-Sultan ve Almatı, onlarca destinasyona doğrudan uçuşlar sunar hale gelmiştir. Bu sezon, Asya ülkeleri turizmde rekor düzeyde büyüme kaydederek küresel eğilimlere yön vermektedir. En popüler destinasyonlar ise şöyle: Tayland – egzotik kültür, lüks plajlar ve köklü gelenekleriyle dikkat çekiyor; Vietnam – uygun fiyatlı seçenekler, etkileyici doğa ve otantik deneyimler sunuyor; Bali (Endonezya) – üst segment tatil, doğa harikaları ve spiritüel atmosfer arayanların tercihi; Sri Lanka – plaj tatili, doğal güzellikler ve kadim kültürel mirasın mükemmel bir birleşimi; Japonya – ileri teknoloji ile geleneksel yaşam tarzını harmanlayan yapısıyla farklı bir deneyim sunuyor.

Bu destinasyonlar, seçici turistlerin beklentilerini karşılayarak turizm pazarında yeni bir yön belirlemekte.

Sürdürülebilir gelişim ve bilinçli tüketim, günümüz turizm endüstrisinin merkezinde yer almaktadır. Aynı zamanda, tüm hizmetlerin dahil olduğu (all inclusive) tatil anlayışı da hâlâ rağbet görmekte; çünkü turistlerin ek harcama kaygısını ortadan kaldırmaktadır.

Turist tercihlerinde de belirgin bir değişim yaşanıyor; artık kalabalık başkentler yerine daha az bilinen destinasyonlar tercih ediliyor. Örneğin, Fransa’daki Reims ve İtalya’daki Brescia, Paris ve Milano’nun yerini almaya başladı.

Dizi ve film turizmi ise büyük bir yükselişte. Yüzüklerin Efendisi filmlerinin çekildiği Yeni Zelanda ile The Witcher dizisinin geçtiği Doğu Avrupa lokasyonları, hayranların yoğun ilgisini çekiyor. Yeni yapımların piyasaya çıkmasıyla bu ilgi daha da artıyor.

Ayrıca doğal fenomenlere olan ilgi de oldukça yoğun: İskandinavya’daki Kuzey Işıkları ve Maldivler’in fosforlu plajları turistleri cezbediyor.

Bu arada dijitalleşme de yeni bir seviyeye ulaşmış durumda: Instagram ve TikTok, anlık tur rezervasyonlarının yapıldığı gerçek satış platformlarına dönüşmüş vaziyette.

Kazakistanlı turistler artık deneyimli seyahatçilerdir diyebiliriz; hizmet kalitesini ve alınan hizmetin karşılığını iyi biliyorlar. Plaj tatilleri, sağlık ve wellness turizmi ile zengin kültürel/gezi programları öne çıkan tercihleri arasında. Uluslararası partnerler, Kazakistanlı turistlerin meraklı ve dost canlısı olduğunu vurguluyor.

Çoğu Kazakistanlı, uygun fiyatlı turları tercih etse de kalite farkının ayrımında. Pazarda özellikle iki ana grup öne çıkıyor: Üst düzey hizmete sınırsız ödeme yapmaya hazır olanlar ile fiyat-kalite dengesini arayanlar.

Ayrı bir segment ise 35 yaş altı gençlerden oluşuyor. Bu grup, en ucuz seçenekleri tercih ediyor ve seyahatlerini online platformlar üzerinden bireysel olarak planlıyor. VIP turistler pazarın yaklaşık %1’ini, bireysel genç gezginler ise %5–6’sını oluşturuyor.

Modern turizm pazarı, profesyonel analiz gerektiren çeşitli zorluklarla karşı karşıya. Özellikle ulaşım kapasitesinin yetersizliği (talebin arzı aşması), zaman içinde piyasa tarafından dengeleniyor. Taşımacılık hizmetleri, özellikle sezonluk popüler rotalarda, giderek turist beklentilerine daha uygun hale geliyor. Açık semalar politikası, yeni uluslararası havayollarını çekmeye devam ediyor ve havayolları arasında rekabeti artırıyor. Yakın gelecekte EastarJet, SpiceJet ve T’way Air gibi düşük maliyetli havayollarının pazara girmesi bekleniyor; bu gelişme, hem fiyatların istikrarını sağlayacak hem de uçuş rotalarının genişlemesine katkı sunacaktır.

Güvenlik kaynaklı uçuş kısıtlamaları ise hâlâ önemli bir risk oluşturmaktadır. Uluslararası güzergâhlardaki sınırlamalar, turist akışını azaltabilir ve Kazakistan’ın rekabet gücünü olumsuz etkileyebilir. Ancak hava bağlantılarının aktif şekilde geliştirilmesi ve açık semalar politikasının sürdürülmesi, bu risklere karşı güçlü bir koruma sağlamaktadır.

Vize konusu ise uygulanan liberalleşme politikaları sayesinde giderek daha az sorunlu hale gelmektedir. Tayland ile 24 Şubat 2025 itibarıyla yürürlüğe giren vizesiz seyahat anlaşması da dâhil olmak üzere birçok ülkeyle yapılan bu tür anlaşmalar, yabancı turistlerin ülkeye girişini büyük ölçüde kolaylaştırmaktadır. Bu politika sadece idari engelleri azaltmakla kalmıyor, aynı zamanda turist sayısını artırıyor ve Kazakistan’ın küresel turizm arenasındaki konumunu güçlendiriyor.

Kazakistan Cumhuriyeti’nin turizm faaliyetlerine ilişkin mevzuatına göre, seyahat acenteleri, gezginler ile tur operatörleri arasında aracılık görevini üstlenmektedir. Bu sistemde, otel yönetimiyle birebir temas kurmak, seyahat acenteleri için birincil görev değildir. Onların temel sorumlulukları; sözleşme yükümlülüklerinin yerine getirilmesini sağlamak, müşterilere tur paketleri hakkında tam bilgi vermek ve tur operatörlerinin hazırladığı hizmetlerle ilgili profesyonel danışmanlık sunmaktır.

Buna karşılık, seyahat programlarını doğrudan hazırlayan tur operatörleri için oteller ve diğer hizmet sağlayıcılarla doğrudan iş ilişkileri kurmak stratejik öneme sahiptir. Bu ilişkiler, iş birliği koşullarını, ürün kalitesini ve pazardaki rekabet gücünü belirler.

Müşteri kazanımı ve veri tabanı yönetimi konularında sürekli mesleki gelişim, seyahat acenteleri için giderek daha kritik hale gelmektedir. Hızla değişen turizm pazarında ve artan rekabet ortamında, profesyonellerin sürekli eğitim alması gerekmektedir. Bu eğitimler; modern satış tekniklerini öğrenmek, müşteri odaklı hizmet anlayışını geliştirmek, kişiselleştirilmiş çözümler üretmek ve müşteri deneyimini artırmak gibi unsurları içermelidir. Ayrıca dijital araçların etkin şekilde kullanılması, müşteri portföyü yönetimi açısından hayati önem taşımaktadır.

KTA ve KAGiR, sektörel etkinliklerin düzenlenmesinde ve yürütülmesinde aktif rol oynamaktadır. Kazakistan’ın büyük şehirlerinde gerçekleştirilen uluslararası turizm ve konaklama forumlarının organizasyonunda önemli bir deneyime sahiptir. Geniş bir uzman havuzuna sahip olan bu kurumlar, aynı zamanda alanında eğitmen olarak faaliyet gösteren birçok üyeye sahiptir. Atölye çalışmaları ve partner toplantılarına düzenli katılım, bilgi paylaşımı ve profesyonel gelişim açısından büyük katkı sağlamaktadır.

Pandemi döneminden beri popülerliğini sürdüren çevrimiçi formatlar, kolay erişilebilirlikleri sayesinde hâlâ yaygın olsa da, sektör yavaş yavaş yüz yüze etkinliklere yönelmektedir. Fiziksel buluşmalar, katılımcılara iletişimin doğal enerjisini hissetme, daha güçlü iş ilişkileri kurma ve profesyonel konulara derinlemesine odaklanma imkânı sunmaktadır.

KTA, her iki formatın avantajlarını birleştiren hibrit bir etkinlik stratejisi izlemektedir. Bu yaklaşım, yerel ve uluslararası aktörlerin katılımına imkân sağlayarak kapsayıcı bir bilgi paylaşım platformu sunmaktadır. Günümüz koşullarında bu model, profesyonel topluluğun farklı ihtiyaçlarını karşılamada etkili olduğunu kanıtlamıştır.

Turizm ve konaklama sektöründe, insan ilişkileri ve atmosferin belirleyici rol oynaması nedeniyle, yüz yüze görüşmelerin önemi büyüktür. Bu nedenle etkinlik planlamasında, dijital ve geleneksel formatlar arasında dengeli bir yaklaşım benimsenmektedir.

Günümüz turizminde kısa video formatları güçlü bir pazarlama aracına dönüşmüştür. Görsellikleri ve dinamizmleri sayesinde özellikle sosyal medyadaki genç kitleyle etkili bir etkileşim kurmaktadırlar.

KTA, bu formatlara yönelik mesleki eğitimlere özel önem vermektedir. Eğitim programlarına dahil edilen ilgili modüller sayesinde, seyahat acenteleri modern dijital araçları etkili şekilde kullanmayı öğrenmektedir. Bu da onların pazara daha hızlı tepki vermelerine, konumlarını güçlendirmelerine ve müşteriyle uzun vadeli ilişkiler kurmalarına yardımcı olmaktadır.

Günümüzün turizm yöneticisi, çoklu platform çözümler konusunda yetkin olmalıdır. Bu bağlamda en önemli araçlardan biri, turizm profesyonellerinin işini büyük ölçüde kolaylaştıran çok fonksiyonlu bir platform olan HelloOtel’dir.

Yeni nesil uzman, hem geleneksel satış kanallarında hem de dijital pazarlama çözümlerinde yetkin, çok yönlü bir profesyonel olmalıdır.